چطور توت فرنگیها را از پرندگان، حشرات و دیگر آفات دور نگه داریم
توت فرنگیها خوشمزهاند و سرشار از مواد مغذی هستند. و فقط انسانها نیستند که عاشق خوردن آنها هستند.
فرقی نمیکند مزرعه توت فرنگی شما بزرگ باشد یا کوچک، پرندگان، حشرات و دیگر آفات برای محصول شما رقابت میکنند. در این مقاله چند پیشنهاد ساده ارائه میشود تا دوستان جانوری ما منابع غذایی دیگری پیدا کنند و توت فرنگیها برای خودتان باقی بمانند. پیشتر مقاله دیگری منتشر کردهام که درباره حشرات مفید و آفات و روش جذب آنها برای داشتن باغ توت فرنگی سالم توضیح میدهد.
چگونه پرندگان را از توتفرنگیها دور نگه داریم
دهها گونه از پرندگان از توتفرنگی تغذیه میکنند، هرچند بعضی از آنها نسبت به بقیه بدغذاتر هستند.
کلاغها میوههای بزرگتر مثل سیب را ترجیح میدهند، اما گاهی از توتفرنگی هم نوک میزنند. کلاغها بهندرت یک توتفرنگی را کامل میخورند؛ معمولاً فقط یک نوک میزنند و بقیه را برای حشرات و جوندگان رها میکنند.
پرندگان گراکِل توتفرنگیهای کوچک را کامل میخورند، اما ممکن است توتهای بزرگتر را فقط پاره کنند.
سهرههای خانگی و گنجشکهای خانگی روی توتفرنگی سوراخ ایجاد میکنند که باعث میشود میوه مستعد پوسیدگی شود.
سینهسرخها توتفرنگی را کامل میخورند و میتوانند خسارت قابلتوجهی به یک بستر کوچک توتفرنگی وارد کنند.
سارها میتوانند خسارت بسیار زیادی به بسترهای توتفرنگی در باغهای خانگی وارد کنند. آنها بهصورت دستهجمعی فرود میآیند و هرچه پیدا کنند میخورند. توتهای کوچک را کامل میخورند و داخل توتهای بزرگتر را نوک میزنند.
اگرچه پرندگان در هر جایی که توتفرنگی کاشته شود از آن تغذیه میکنند، اما میزان خسارت در باغهای شهری بیشتر از مزارع کشاورزی است. آسیب پرندگان در بستر توتفرنگی یک باغبان خانگی بسیار بیشتر از یک مزرعه بزرگ است.
در کشت تجاری توت فرنگی، خسارت پرندگان معمولاً ناچیز است. گروهی از دانشمندان در دانشگاه کالیفرنیا دیویس، دانشگاه کنتاکی و دانشگاه کالیفرنیا برکلی، مطالعهای کنترلشده درباره خسارت پرندگان به مزارع تجاری توتفرنگی انجام دادند. آنها دریافتند که پرندگان معمولاً فقط حدود ۳ تا ۴ درصد محصول توتفرنگی را میخورند و آلودگی ناشی از فضولات پرندگان تنها حدود ۰٫۰۱ درصد محصول را تحت تأثیر قرار میدهد.
در بخشهای داخلی مزارع تجاری، پرندگان بیشتر از توتفرنگی، حشرات را میخورند. در حاشیه مزارع توتفرنگی، حضور پرندگان در مجموع مفید است. فقط در لبههای مزرعه است که خسارت پرندگان از مزایای آنها بیشتر میشود.
اما باغبانان خانگی با شرایط متفاوتی روبهرو هستند. پرندگان میتوانند کل محصول یک باغبان خانگی را از بین ببرند. با این حال، کارهایی وجود دارد که هم باغبانان خانگی و هم تولیدکنندگان تجاری میتوانند برای به حداقل رساندن خسارت پرندگان انجام دهند.
اگر توت فرنگی را بهصورت تجاری کشت میکنید، دو راز اصلی برای محافظت از مزرعه در برابر پرندگان وجود دارد:
- تمام توت فرنگیها را در یک مزرعه یکپارچه و پیوسته بکارید. هرچه مزرعه بزرگتر باشد، بوتههای بخش مرکزی آن محافظتشدهتر خواهند بود.
- زیستگاه پرندگان را از اطراف مزرعه توت فرنگی حذف کنید. اطراف بوتهها بوتههای خودرو، لانه پرندگان یا درختچه باقی نگذارید.
پیش از اعلام جنگ به پرندگانی که توت فرنگیها را میخورند، دوباره فکر کنید. بسیاری از شهرها و مناطق بهعنوان پناهگاه پرندگان شناخته میشوند و در این مکانها کشتن پرندگان همیشه غیرقانونی است. سموم بین گونهها تفاوتی قائل نمیشوند. اگر برای گونهای که کشتن آن قانونی است، مانند نوعی پرنده خاص، سم بگذارید اما یک گونه حفاظتشده طعمه سمی را بخورد و تلف شود، ممکن است مرتکب جرم شده باشید. حتی اگر پرندگان به صورت گسترده به مزرعه شما هجوم آورده باشند، برای کنترل تعداد زیاد آنها با روشهای کشنده، ممکن است نیاز به دریافت مجوز داشته باشید.
روشهای غیرسمی و غیرکشنده برای کنترل پرندگان در مزارع تجاری مناسبتر هستند. این روشها بهطور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- بازدارندههای بصری. این گروه شامل وسایلی مانند اسپینرها، نوارهای براق، مارهای پلاستیکی و ماکت جغد، قالبهای آلومینیومی پای و «چشمهای ترساننده» (بادکنکهایی با طرح چشم) است. پرندگان ممکن است به این بازدارندههای بصری عادت کنند، بنابراین لازم است از انواع و رنگهای مختلف استفاده شود و آنها در مکانهای متفاوت نصب شوند تا پرندگان به آنها خو نگیرند.
- تولیدکنندههای صدا. ابزارهای صوتی برای دور کردن پرندگان شامل آژیرها، توپهای صوتی و دستگاههای انفجاری هستند. این ابزارها زمانی بیشترین اثر را دارند که در فواصل نامنظم استفاده شوند. اگر هر روز در یک زمان مشخص از آنها استفاده شود، پرندگان به صدا عادت میکنند. نوارهای صوتی حاوی صدای هشدار یا استغاثه پرندگان نسبت به صداهای عمومی مؤثرترند، اما باید مربوط به همان گونههایی باشند که به مزرعه آسیب میزنند. استفاده بیشازحد از ابزارهای صوتی نیز باعث عادتپذیری پرندگان میشود.
میتوانید با یک ترفند ساده هم پرندگان را فریب دهید: سنگهایی را به شکل توت فرنگی رنگ کنید و آنها را بهطور یکنواخت بین بوتههای توت فرنگی پخش کنید. رنگ قرمز روشن این «توت فرنگیهای تقلبی» پرندگان محلی را که دنبال غذای رایگان هستند جذب میکند. خوشبختانه بعد از چند نوک زدن، پرندگان متوجه میشوند که اینها خوردنی نیستند و نقشهشان نقش بر آب میشود.
از آنجا که پرندگان دوست ندارند مدام فریب بخورند، خیلی زود یاد میگیرند که این «توت فرنگیها» برخلاف ظاهرشان غیرقابل خوردن هستند. پس از یادگیری این درس، بستر توت فرنگی شما را به حال خود رها میکنند. به شرطی که سنگها خیلی زودتر از زمان تشکیل میوههای واقعی رنگ شده باشند و با رشد بوتهها زیر برگها پنهان نشوند، پرندگان ترفند اول را به خاطر میسپارند و در ترفند دوم کاملاً گول میخورند؛ یعنی میوههای تازه و واقعی را که کاملاً در معرض دید هستند، نادیده میگیرند. یک آموزش گامبهگام توسط لی ویسمر تهیه شده که با عنوان «آموزش سنگهای توت فرنگی» در دسترس است. در روزهای سرد زمستان که حوصلهتان سر میرود، میتوانید این «درمان خانگی» را با کودکان یا نوهها آماده کنید و در بهار، همزمان با خروج بوتهها از خواب زمستانی، آن را در مزرعه اجرا کنید. موفق باشید.
همچنین مادهای شیمیایی به نام متیل آنترا نیلات وجود دارد که برای پرندگان طعم بسیار بدی دارد اما برای انسان بیمزه است. استفاده از آن ممکن است در محل زندگی شما قانونی نباشد و در تولید ارگانیک توت فرنگی نیز مجاز نیست. در برخی موارد، این ماده باعث سوختگی برگهای گیاهانی میشود که روی آنها اسپری شده است.
گاهی هم راز دور نگه داشتن پرندگان از مزرعه توت فرنگی، تغییر رقم است. کاشت توت فرنگیهای آلپاین گلد که در زمان رسیدگی زردرنگ هستند، میتواند پرندگانی را که به دنبال توت فرنگی قرمز میگردند، گمراه کند.
چگونه با حشرات در کشت توت فرنگی مقابله کنیم
همه چیز درباره حشرات در مزرعه یا باغچه توت فرنگی بد نیست. یکی از دلایلی که توت فرنگی تا این حد مغذی است، وجود گروهی از ترکیبات گیاهی به نام پلیفنولهاست. این ترکیبات شامل آنتوسیانینها، الاژیتاننها و پروآنتوسیانیدینها هستند؛ موادی که رنگ قرمز درخشان توت فرنگی را ایجاد میکنند و در عین حال برای سلامت انسان نیز مفیدند. این همان ترکیباتی هستند که خاصیت ضدپیری دارند.
توت فرنگیها پس از آنکه حشرات به برگهایشان آسیب میزنند، برای محافظت از بذرهای خود (نقطههای ریز روی سطح توت فرنگی) پلیفنول تولید میکنند. گویی گیاه متوجه میشود که بذرهایش در خطر هستند و به همین دلیل موادی میسازد که در صورت خورده شدن بخشی از میوه، به افزایش دوام و بقای آنها کمک کند. دانشمندان همچنین دریافتهاند توت فرنگیهایی که از گیاهان دچار زخم مکانیکی شدهاند (شبیهسازی تنش ناشی از حشرات) شیرینتر هستند و مقدار بیشتری پلیفنول مفید دارند. احتمالاً به همین دلیل است که توت فرنگیهای ارگانیک نسبت به توت فرنگیهای کشت معمول، رنگ زندهتر و طعم بهتری دارند.
پس چه نوع حشراتی بیشترین خسارت را به محصولات توتفرنگی وارد میکنند؟ برخی از آفات احتمالی عبارتاند از:
- جیرجیرکها از برگها تغذیه میکنند. آنها معمولاً فقط خسارت جزئی وارد میکنند. ممکن است تولید پلیفنولها و قندها را تحریک کنند که کیفیت توتفرنگی را بهبود میدهد.
- کرمهای طوقهبُر از برگها و ساقهها تغذیه میکنند. از آنجا که آسیب به ساقه میتواند میوه را از بین ببرد، این آفات باید کنترل شوند.
- کنههای سیکلامن از تاج گیاه تغذیه میکنند. چون میتوانند کل گیاه را از بین ببرند، باید کنترل شوند.
- تریپسهای گل از گلها و میوههای جوان تغذیه میکنند. از آنجا که توتفرنگیها را تخریب میکنند، باید کنترل شوند.
- مورچههای آتشین وارداتی قرمز یک مزاحمت عمومی هستند. بازدارندگی در برابر مورچههای آتشین همواره مطلوب است.
- سوسکهای شیرهخوار از میوههای بیشرس تغذیه میکنند. میتوانید با برداشت بهموقع و باقی نگذاشتن میوههای بیشرس در مزرعه توتفرنگی، به کنترل آنها کمک کنید.
- کنههای تارعنکبوتی دو نقطهای از برگها تغذیه میکنند. اگر اجازه داده نشود که جمعیت آنها به حدی برسد که گیاه را کاملاً از برگ خالی کنند، ممکن است واکنشهایی در گیاه ایجاد کنند که کیفیت توتفرنگی را کاهش دهد.
- مگسهای سفید از برگها تغذیه میکنند. زمانی که بیش از حد فراوان نباشند، در واقع کیفیت میوه را بهبود میبخشند.
اگر تولیدکننده تجاری توتفرنگی هستید، بهتر است با کارشناس کشاورزی منطقه خود درباره روشهای مشخصی که میتواند از محصولتان در برابر حشرات محافظت کند، مشورت کنید. کارشناس کشاورزی، آگاهی دقیقی از سموم کشاورزی مؤثر در شرایط اقلیمی منطقه شما و همچنین روشهای ارگانیک کنترل آفات دارد. اما فرقی نمیکند فقط یک باغچه کوچک توتفرنگی داشته باشید یا یک مزرعه ۱۰۰ هکتاری؛ در هر صورت باید محصول خود را در برابر مگسهای میوه محافظت کنید.
آشنایی با مگس میوه
مگسهای میوه، همانطور که از نامشان پیداست، از میوهها و انواع توت تغذیه میکنند. آنها هم از میوه تازه و هم از میوه فاسد تغذیه میکنند و به توت فرنگی هم علاقه زیادی دارند.
اما چرا مگسهای میوه اینقدر مهم هستند؟
مگسهای میوه میتوانند تخمهای خود را داخل توت فرنگی تزریق کنند. این تخمها به لاروهای ریزی تبدیل میشوند که از داخل میوه بیرون میخزند تا از کپک و قارچ تغذیه کنند. این لاروها برای سوسکها بسیار خوشخوراک هستند و سوسکها به توت فرنگیهایی که اجازه میدهید خراب شوند جذب میشوند.
مگسهای میوه برای تأمین انرژی از میوه تغذیه میکنند، اما مادهها برای تولید تخم به پروتئین نیاز دارند. آنها معمولاً پروتئین مورد نیاز خود را از فضولات حیوانی و هر نوع بافت در حال تجزیه به دست میآورند. بوی آمونیاک آنها را جذب میکند. این حشرات میتوانند باکتریهایی مانند ایکولای و سالمونلا را از فضولات به توت فرنگیهای شما منتقل کنند. آنها قادرند تخمهای خود را بدون بر جای گذاشتن اثری قابل تشخیص، داخل میوه تزریق کنند.
برای مقابله با مگسهای میوه چه میتوانید بکنید؟
مگسهای میوه در مقایسه با بسیاری از مگسها عمر نسبتاً طولانیتری دارند و اگر برای کنترل آنها اقدامی نکنید، میتوانند ۳۰ تا ۴۰ روز اطراف توت فرنگیهای شما پرسه بزنند. پس حتماً برای کنترلشان اقدام کنید:
آلودگیهای خفیف مگس میوه را میتوان با روشهای ساده و غیرشیمیایی که تقریباً هیچ هزینهای ندارند کنترل کرد. میتوانید حدود یکچهارم فنجان سرکه را داخل یک ظرف بریزید و چند قطره مایع ظرفشویی به آن اضافه کنید. مگسهای میوه جذب سرکه میشوند، اما به دلیل وجود مایع ظرفشویی نمیتوانند دوباره پرواز کنند. همچنین میتوانید مقداری میوه در حال فساد را داخل یک شیشه قرار دهید، مگسهایی را که برای تغذیه جمع میشوند به دام بیندازید و سپس میوه و مگسها را داخل یک کیسه پلاستیکی پیچیده و در سطل زباله بیندازید. اگر روش ارگانیک را ترجیح میدهید، میتوانید با استفاده از هر روغن اسانسی حاوی ترکیبی به نام اوژنول، تله مگس میوه بسازید. این ماده شیمیایی جاذب مگس میوه است و میتواند آنها را به سمت آب صابونی یا شمعها بکشاند. روغنهای اسانسی سرشار از اوژنول شامل روغن درمنه، دارچین، ریشه گالانگال و زوفا هستند.
مشکل مگس میوه برای تولیدکنندگان تجاری توت فرنگی نیز میتواند با روشهای غیرسمی برطرف شود. دستگاههای نابودکننده مگس میوه با برند Lumnia وجود دارند. این دستگاهها طراحی ساده و کمجلبتوجهی دارند که استفاده از آنها را حتی در فضاهای عمومی، بدون جلب توجه به وجود مشکل مگس میوه، ممکن میسازد. آنها بدون نیاز به مواد شیمیایی کار میکنند و کمترین اثر منفی زیستمحیطی را دارند. مهمتر از همه اینکه پس از از بین بردن مگسها، لاشه آنها را از دید عموم پنهان نگه میدارند.
کنترل شیمیایی مگسهای میوه مؤثر است، اما برای ماهیها، پرندگان، حیوانات خانگی و انسانها خطرات قابل توجهی دارد. بدون مشورت با یک کارشناس، مانند کارشناس کشاورزی منطقه خود، از روشهای شیمیایی استفاده نکنید. مشاوره کارشناسان رایگان است.
سن سبز بدبو
یکی از آزاردهندهترین آفات، سن سبز بدبو (TPB) است. این حشرات بلای جان کشاورزانی هستند که میوهها و سبزیجات کوچک، از جمله توت فرنگی، کشت میکنند. این آفات مقاومت بسیار بالایی دارند. کشاورزان برای از بین بردن آنها معمولاً سالی سه تا پنج بار از حشرهکش استفاده میکنند. این میزان مصرف سم ممکن است برای مزارع تجاری ضروری باشد، اما باغداران خانگی معمولاً میتوانند از چنین اقداماتی اجتناب کنند.
آزاردهندهترین بخش آلودگی به سن سبز بدبو، خسارتی است که به توت فرنگی وارد میکند. پورههای این حشره با تزریق سم به بذر در حال رشد توت فرنگی، باعث توقف رشد میوه در همان نقطه میشوند. در نتیجه، میوه به شکل «نوکخشک» در میآید. این حالت یکی از انواع رایج بدشکلی توت فرنگی است که در آن نوک میوه قهوهای و پر از بذر باقی میماند و رشد گوشت میوه متوقف میشود.
چگونه سن سبز بدبو را از بین ببریم
کار سادهای نیست. همانطور که گفته شد، برای ریشهکن کردن این آفات به مقدار زیادی حشرهکش نیاز است. بهترین راهکار این است که از همان ابتدا اجازه ندهید وارد باغ شما شوند. پاشیدن خاک دیاتومه میتواند به دور نگه داشتن آنها کمک کند. همچنین از آنجا که این حشرات در یونجه رشد و تکثیر زیادی دارند، هنگام گلدهی بوتههای توت فرنگی از کوتاه کردن یونجه خودداری کنید.
در آینده ممکن است روش کنترل این آفت با استفاده از قارچها امکانپذیر شود. آزمایشگاه حشرهشناسی دانشگاه ورمونت در حال انجام پژوهشهایی درباره کنترل حشرات با کمک قارچها است. اگر آنها بتوانند قارچی را جداسازی کنند که سن سبز بدبو را از بین ببرد، دنیای باغداران توت فرنگی جای بهتری خواهد شد.